المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )
291
التنبيه والإشراف ( فارسي )
ذكر روزگار عبد الملك بن مروان بيعت عبد الملك بن مروان كه كنيهاش ابو الوليد و مادرش عايشه دختر معاوية بن مغيرة بن ابى العاص بن اميه بود ، در رجب سال شصت و پنجم انجام گرفت در حالى كه حجاز و عراق و فارس و خراسان و ولايتهاى ماوراى آن در تصرف ابن زبير بود و مختار بن ابو عبيدة بن مسعود ثقفى بر كوفه تسلط داشت و دعوت ابن حنفيه را نمودار كرده و بقاتلان حسين پرداخته و بسيار كس از آنها را كشته بود . عبيد الله بن زياد سوى موصل رفت و مختار ، ابراهيم بن اشتر مالك بن حارث نخعى را با دوازده هزار كس بمقابلهء او فرستاد كه بر ساحل زاب در ولايت موصل روبرو شدند و جنگى سخت كردند كه عبيد الله بن زياد و حصين بن نمير سكونى و شرحبيل بن ذى الكلاع حميرى با جمعى فراوان از مردم شام كشته شدند و اين بروز عاشوراى سال شصت و هفتم بود . ابن مفرغ حميرى دربارهء قتل عبيد الله گويد : « كسى كه در زندگى به پيمان خود وفا نكرد و بر كنار زاب چون بندهاى مقتول خدا بمرد . » و مختار همچنان مقيم كوفه بود تا مصعب بن زبير با مردم بصره بهمراهى مهلب بن ابى صفره ازدى عتكى و ديگر سران سوى او رفت و شكستش داد و در قصر امارت كوفه محصور كرد كه عاقبت دست از جان بشست و با گروهى